Skip to content

Forca e anktheve: lindja e politikës së frikës, dokumentar nga Adam Curtis

BBC

A duhet të merakosemi për kërcënimin nga terrorizmi i organizuar apo është kërcënim iluzor që po përdoret për ta ndaluar shoqërinë nga dezintegrimi.

Që nga 11 shtatori 2001 politikanë dhe zyrtarë për sigurim në SHBA dhe Britani e kanë frikësuar popullatën nga një kërcënim “i pashmangshëm” terrorist me pasoja katastrofike. Por, a është ekzagjeruar rreziku? Një seri filmash seriozë të prodhuar nga BBC pohojnë se kërcënimi i perceptuar është një fantazi e motivuar politikisht dhe se Al-Kaida është iluzion i errët. Autor është Adam Curtis, ish-profesor i politikës në Oxford, tani regjisor i disa filmave dokumentarë për BBC-në të njohur për nga thellësia dhe fuqia e argumentimit.

“The Power of Nightmares” (Forca e anktheve) ekzaminon se si politikanët e kanë përdorur frikën tonë për të rritur fuqinë e tyre dhe kontrollin mbi shoqërinë. Kjo shihet në lëvizjen neo-konservatore të SHBA-ve, mënyrën se si kjo lëvizje e gjen dhe e përshkruan kërcënimin, së pari nga Bashkimi Sovjetik e pastaj nga radikalët islamikë.

Pjesa e parë “Baby It’s Cold Outside” (E dashur, jashtë bën ftohtë), gjurmon fillin e lëvizjeve moderne neo-konservatore dhe radikale islamike në periudhën e pas luftës, se si këto të dyja e shohin lirinë moderne, apo liberalizmin si kërcënim i shoqërisë,dhe si Bashkimi Sovjetik ishte paraqitur si “Perandori e së ligës”.

Programi i dytë, “The Phantom Victory” (Fitorja iluzore), zbulon se si dy grupet me ideologji në dukje të kundërt, islamistët radikalë dhe neo-konservatorët, u bashkuan për të luftuar dhe mundur forcat Sovjetike në Afganistan.

Më në fund “The Shadows in the Cave” (Hijet në Shpellë), shikon se si menjëherë pas sulmit në Qendrën Tregtare Botërore, neo-konservatorët i krijuan islamistët radikalë në figurën e armikut të tyre të fundit, Bashkimit Sovjetik - rrjet ogurzi i terrorit që buron nga personi kryesor Osama Bin Laden në strofullin e tij në Afganistan. Dhe pyet se kush përfiton nga kjo?

Pjesa I: “Baby It’s Cold Outside” (E dashur, jashtë bën ftohtë)

A duhet të frikësohemi nga terrorizmi i organizuar, apo ai është thjesht kërcënim iluzor që përdoret për ta ndaluar shoqërinë nga copëtimi dhe ndarja?

Në të kaluarën politikanët na ofronin ëndrra për një botë më të mirë. Tani ata premtojnë të na mbrojnë nga ankthet.

Më e frikshmja nga ato është kërcënimi prej rrjetit terrorist ndërkombëtar. Por si ëndrrat që nuk qenë të vërteta, as këto ankthe nuk janë të vërteta.

Në këtë seri, ky film zbulon se si ideja që ne jemi të kërcënuar nga një rrjet i fshehtë dhe i organizuar terrorist është iluzion.

Është mit i përhapur padiskutueshëm nëpërmjet politikës, shërbimeve të mbrojtjes dhe medias ndërkombëtare.

Në thelb të këtij tregimi janë dy grupe: neo-konservatorët amerikanë dhe islamistët radikalë.

Të dy palët ishin idealistë që kishin lindur nga dështimi i ëndrrës liberale për të ndërtuar një botë më të mirë.

Këto dy grupe e kanë ndryshuar botën, por jo në mënyrën që çdonjëri nga ata mendonte.

Së bashku ata krijuan vizionin e ankthit të sotëm për rrjetin e organizuar të terrorit.

Fantazma që politikanët e krijuan ua ktheu atyre fuqinë dhe autoritetin në vitet e zhgënjimit. Ata që zotëronin frikën më të errët u bënë më të fuqishmit.

Lindja e politikës së frikës ka filluar në vitin 1949 me dy njerëz idetë radikale të të cilëve do të frymëzojnë sulmin e 11 shtatorit dhe ndikojnë në lëvizjen neo-konservatore që dominon në Uashingtonin.

Të dy këta njerëz besonin se liritë moderne të liberalizmit po shkatërronin lidhjet që e mbajnë shoqërinë së bashku.

Dy lëvizjet që ata i frymëzuan patën për qëllim, në mënyra të ndryshme, të shpëtojnë shoqëritë e tyre nga ky shkatërrim. Por në kohën e rritjes së zhgënjimit nga politika, neo-konservatorët iu kthyen frikës në vend që të vazhdojnë vizionin e tyre.

Ata do të krijonin rrjetin e fshehtë të së ligës që drejtohet nga Bashkimi Sovjetik, dhe të cilin mund ta shohin vetëm ata.

Islamistët u përballën me refuzim nga masat popullore në rrugën për të ndjekur ëndrrën e tyre, dhe filluan ti kthehen terrorit që ti detyrojnë njerëzit “të shohin të vërtetën.”

Pjesa II: “The Phantom Victory” (Fitorja iluzore)

A është kërcënimi nga rrjeti i fshehtë dhe i organizuar terrorist një iluzion. Pjesa e dytë (Fitorja iluzore) vështron se si dy grupet, islamistët radikalë dhe neo-konservatorët me ideologji në dukje të kundërta u bashkuan për ta mposhtur një armik të përbashkët.

Më 25 Dhjetor 1979, forcat Sovjetike pushtuan Afganistanin.

Moska mund të caktonte një qeveri miqësore në shtetin fqinj, por me kusht.

Pushtimi japi arsye të përbashkët për një aleancë të jashtëzakonshme të radikalëve islamikë në Afganistan dhe krejt botës përreth dhe të neo-konservatorëve në SH.B.A.

Ishte çelësi i fushëbetejës i Luftë së Ftohtë.

Uashingtoni i pajisi me para dhe armë duke përfshirë edhe raketat “Stinger” të afta për të rrëzuar helikopterët sovjetikë.

Por ishin luftëtarët islamikë – muxhahedinët ata të cilët do t’i ndiznin ato.

Ndër shumë të huaj që kishin ardhur në Afganistan ishte një saudit i ri dhe i pasur që quhej Osama Bin Laden.

Shumë kohë para 11 shtatorit, nga neo-konzervatorët në Uashington ai shihej si njëri nga ushtarët më të veçuar, që ndihmonte kauzën e luftës amerikane.

Pas afër 10 viteve të luftimit, trupat sovjetike u tërhoqën nga Afganistani.

Neo-konservatorët dhe islamistët besonin se ishin ata që mposhtën “perandorinë e ligë” dhe tani kanë fuqinë të ndryshojnë botën.

Por revolucioni i të dyve dështoi.

Si reagim, neo-konservatorët trilluan një armik të ri, Bill Klintonin, duke u përqendruar në skandalin me Monika Lewinskin.

Ndërkohë, islamistët bien në një cikël të pashpresë të dhunës dhe terrorit, duke u përpjekur ta bindin popullin t’i pasojë ata.

Nga e gjithë kjo dalin farat e një bote të çuditshme të iluzionit, mashtrimit, dhunës dhe frikës në të cilën ne jetojmë tani.

Pjesa III: “The Shadows in the Cave” (Hijet në Shpellë)

Vazhdon vlerësimi nëse kërcënimi nga rrjeti i fshehtë dhe i organizuar terrorist është iluzion. Në pjesën e fundit, programi shpjegon se si ishte krijuar iluzioni dhe kush përfiton nga ai.

Menjëherë pas tronditjes dhe panikut të krijuar nga sulmi shkatërrues në Qendrën Tregtare Botërore më 11 Shtator 2001, neo-konservatorët krijuan islamistët radikalë në figurën e armikut tyre të fundit, Bashkimit Sovjetik - rrjet i ligë i terrorit që udhëhiqet nga personi kryesor Osama Bin Laden në strofullin e tij në Afganistan.

Në botë ka grupe dhe individë të rrezikshëm dhe fanatikë, të cilët janë frymëzuar nga idetë ekstremiste islame dhe të cilët do të përdorin metodat e terrorit masiv – sulmet në Amerikë dhe Madrid e bëjnë këtë më të qartë.

Por vizioni i ankthit për një organizatë të fshehtë unike dhe të fuqishme që po pret ta sulmojë shoqërinë tonë është një iluzion.

Kudo që shikon në këtë organizatën e Al-Kaidës, nga malet e Afganistanit e deri te celulat e fshehta në Amerikë, anglezët dhe amerikanët janë duke ndjekur një armik të fantazuar.

Por shkaku pse askush nuk pyet për iluzionin apo nuk e vë në dyshim dhe nuk e heton atë është sepse ky armik ju jep shumë grupeve – dhe jo vetëm politikanëve – fuqi të re dhe ndikim në këtë epokë cinike.

Ata me imagjinatën më të errët tani janë bërë më të fuqishmit.

 

Për t’u kuptuar drejt mesazhi i këtij filmi, po sjellim disa pjesë nga përgjigjet e regjisorit në seksionin për pyetje dhe komente në faqen e BBC-së.

P. “…Duke dëgjuar aq shumë për mashtrimet e qeverive, si mund të jem i sigurt se programet, sikur ky i juaji, nuk janë mashtruese…?”

Mirë se vini në botën moderne. Pajtohem me ju. Mendoj se e vërteta është bërë çështje e diskutueshme qysh prej përfundimit të Luftës së Ftohtë. Sot duhet të përpiqemi shumë për të të peshuar dhe vlerësuar versionet e ndryshme të së vërtetës që po na servohet. Pikërisht këtë jam përpjekur ta bëjë në këto seri. Kam hedhur shikimin në provat historike dhe faktike dhe i kam gjykuar versionet e politikanëve dhe të mediave për rrezikun i cili na kërcënohet sipas atyre provave. Duke bërë këtë, kam gjetur një mospërputhje të madhe mes retorikës dhe provës.

Pastaj e kam paraqitur një argument që përpiqet të shpjegojë pse ka ndodhur kjo – dmth. pse politikanët në këtë botë të re dhe të pasigurt kanë gjetur te frika mënyrën për të rikthyer autoritetin e tyre patric. Qëllim im prej kësaj ka qenë që t’u them njerëzve: “Shiko, a ke menduar për këtë kështu?” si rrugë për t’u dhënë atyre guxim të vendosin në dyshim “urtësinë e zbritur” nga qeveritë dhe mediat. Nuk duhet të pajtohemi gjithsesi me argumentet e mia se pse ndodhi e gjithë kjo, por shpresoj se gazetaria dhe provat bazike në këto programe do t’u mundësojnë njerëzve të shohin se sa i dobët dhe njëanshëm është versioni zyrtar.

P. … A nuk është strategjia e parandalimit më e suksesshme, siç thonë “më mirë ta parandalosh se ta shërosh”?

Sipas politikës së parandalimit – të mbash në arrest njerëzit përpara se ata të sulmojnë – është e logjikshme dhe e arsyeshme. Por, problemi i saj është se ajo rrënon parimet fundamentale të sistemit tonë ligjor dhe të demokracisë, mundësia për ta provuar/treguar pafajësinë tënde. Nëse i burgosim njerëzit në bazë të “krimeve të ardhshme”, me fjalë të tjera për gjëra që akoma nuk kanë ndodhë, atëherë ke përgjegjësi të madhe për të pasur të drejtë në atë që po e paramendon se do të ndodhë. Për momentin, siç tregojnë programet, si në SHBA ashtu edhe në Britani, ne po arrestojmë njerëz në bazë të dyshimeve të rrjetit terrorist ndërkombëtar që po të këqyren në prova, zor se to të gjenden ato. Është e pamundur për ata që po arrestohen të hedhin poshtë këtë, sepse – sipas definicionit – në politikën parandalimit nuk ka provë konkrete. Në gjykimin e Law Lords për të arrestuarit britanikë, Lord Hoffman argumentoi se kjo po e shkatërron vetë themelin e demokracisë të cilin mendohet se po e mbrojmë.

P. A po thoni se nuk ka rrezik?

Jo, filmi nuk e thotë këtë. Ai shumë qartë e argumenton se megjithëse ka kërcënim serioz nga terrorizmi, vizioni i ankthit për një organizatë unike të fshehtë që po pret të sulmojë shoqëritë tona është iluzion.

Siç tregon filmi, kudo që shohim këtë organizatën “Al-Kaida” – që nga malet e Afganistanit deri te “celulat e fjetura” në Amerikë, britanikët dhe amerikanët po ndjekin një fantazmë.

Bombardimet në Madrid dhe Bali treguan seriozitetin e rrezikut, por ato nuk janë prova për një kërcënim të ri dhe dërrmues me të cilin kurrë më parë nuk jemi përballë. Dhe mbi të gjitha ato nuk “kërcënojnë jetën e kombit”, siç thotë qeveria britanike. Kjo thjesht është e pavërtetë.

Programi nuk thotë se nuk ka rrezik. Ajo çfarë argumenton programi është se megjithëse ekziston një kërcënim serioz nga terrorizmi nga disa islamistë radikalë, vizioni i ankthit për një organizatë unike të fuqishme që po pret të sulmojë shoqëritë tona është një iluzion.

Pyetja së cilës filmi përpiqet t’i përgjigjet është pse politikanët dhe elitat e tjera, siç është media, duan t’ju frikësojnë – të silleni dhe të ndiheni si iriq në autorrugë – kur realiteti dhe shkalla e kërcënimit në të vërtetë është shumë ndryshe.

Është e rëndësishme të dimë se shumica e islamistëve në kampet e Afganistanit në vitet 1990-ta u trajnuan me qëllim që të kthehen në vendet e tyre për të luftuar – në Çeçeni, Uzbekistan, Kashmir – e jo që ta sulmojnë Amerikën.

Islamizmi është lëvizje komplekse dhe revolucionare me shumë rryma dhe teori. Strategjia dhe arsyetimi Zawahiriut është vetëm një pjesë ekstreme e atyre lëvizjeve.

Të kërkosh një rrejt të një organizate të fshehur d.m.th. të shmangesh dhe të keqkuptosh natyrën e vërtetë të rrezikut që nga kërcënohet nga disa islamistë radikalë.

P. Mirë, atëherë Al-Kaida nuk ekziston si një grup mirë i organizuar dhe i strukturuar. Por është ideologji tmerrësisht e fuqishme, gjë që e bën atë edhe më të rrezikshme.

Jo – idetë ekstreme islamike janë shumë të rrezikshme…, por t’i portretizosh ato si një formë e re virale e terrorizmit është gjithashtu pjesë e politikës së frikës. … Sulmet e 11 shtatorit nuk ishin rezultat i një grupi në rritje dhe të sigurt, ato ishin akte të dëshpërimi nga një grup i vogël i frustruar nga dështimi i tyre për të cilin ai e fajëson Amerikën. Gjithashtu është e rëndësishme të dihet se shumë brenda lëvizjes islame ishin kundër kësaj strategjie.

P. Filmi është i anshëm.

Filmi është shumë më pak i anshëm se sa shumica dërrmuese e raporteve të medias për kërcënimin e Al-Kaidës këto tre vitet e fundit. Pothuaj të gjitha këto raporte bazohen në vetëm në brifingjet jo materiale nga burimet qeveritare dhe të sigurisë.

P. A nuk e kanë shndërruar aksionet amerikane dhe britanike për “luftë kundër terrorizmit” fantazinë në realitet? Veçanërisht me shfaqjen e luftëtarëve të huaj në Irak.

Duhet të jemi shumë të kujdesshëm për këtë. Lëvizja ani-luftës dhe e majta janë po aq të zotë sa edhe politikanët e tjerë për të luajtur me politikën e frikës. Ka shumë pak dëshmi të fortë për luftëtarët e huaj në Irak, dhe përkundër pohimeve të Uashingtonit, kryekomandanti në Irak Gjeneral Casey, së voni tha se për aq sa ai ka mundur të zbulojë, të huajt po luajnë një rol minimal në rebelimin atje.

P. Thoni se kjo është një konspiracion?

Jo. Përdorimi i frikës në politikat bashkëkohore nuk është rezultat i konspiracionit. Në epokën populiste të konsumerismit ku autoriteti dhe legjitimiteti i tyre po bie në mënyrë dramatike ata thjesht e kanë zbuluar “luftën kundër terrorit” si mënyrë për të kthyer autoritetin e tyre duke premtuar se do të na mbrojnë nga diçka që vetëm ata mund ta shohin.

Nuk mendoj se kjo do të zgjasë. Tashmë njerëz nga establishmenti kanë filluar të dyshojnë në vetë bazat e argumenteve të politikanëve – se “Al-Kaida” është kërcënim i një lloji të veçantë që po “e rrezikon jetën e kombit”.

Në vendimin e fundit të House of Lords që thotë se arrestmi i papërcaktuar (indefinit) i të huajve pa gjykim është i paligjshëm, njëri nga Law Lords – Lord Hoffman – publikisht e ka sfiduar justifikimin e qeverisë.

Marrë nga BBC.

Posted in Media. Tagged with , , , , .

By admin
23.08.2009

No comments

Politika, feja dhe liria e shprehjes – ‘Vargjet Satanike’

Bhikhu PAREKH *
Përktheu dhe përshtati: Gëzim SELACI

Kohë pas kohe shoqëria multikulturore prodhon situata në të cilat dallimet e thella në mes komuniteteve dalin në ballë dhe krijojnë kriza. Viteve të fundit asnjë ngjarje nuk i ka ilustruar këto tensione më shumë se sa diskutimi në lidhje me romanin e Salman Rushdie, The Satanic Verses (1988). Duke qenë një roman fantazi, pasazhet të cilat tallen dhe shpifin kundër Islamit dhe Profetit Muhamed në këtë roman ndodhin në një ëndërr të një personazhi. Ndonëse është një vepër në të cilën fakti dhe trillimi, realiteti dhe ëndrra me qëllim përzihen, edhe ky zhanër i ka rreziqet e veta. Ëndrra nuk mund të cilësohet ‘vetëm’ si një ëndërr dhe ëndërruesi ‘vetëm’ si një personazh i çmendur.

Kundërshtimet e myslimanëve

Menjëherë pas botimit të librit, myslimanët britanikë filluan fushatën kundër tij. Kundërshtimet e tyre ishin të trefishta. Së pari, libri bëri një shpjegim plotësisht të pasaktë për Islamin dhe shpërndau “rrena të ulëta” për të. Së dyti, myslimanët thoshin që libri është fyes, gojëndyrë, i vrazhdë dhe shpifës në mënyrën se si e trajton burrin dhe gruan të cilën e mbanin për të shenjtë. Së treti, ankesa e myslimanëve ishte se libri i kishte përulur e poshtëruar ata në sytë e vetvetes dhe të botës. Ai përforconte shumicën e stereotipave tradicionale dhe i shtonte disa të tjera duke i paraqitur ata si barbarë.

Nëse nuk mund të ndalohet në tërësi, ata kërkonin që së paku nga libri të hiqeshin pjesët ofenduese. Dhe në mënyrë që botime të tilla provokuese të mos ketë në të ardhmen, ata kërkonin që ligji ekzistues i anti-blasfemisë (në Angli) që mbron Krishterimin të përfshinte edhe fetë tjera, sidomos Islamin.

Pasi që mediat nuk u kushtonin vëmendjen protestave të tyre, ata u këshilluan nga dikush të thërrisnin mediat kombëtare dhe në prezencë të tyre të digjnin librin. Pasi e bënë këtë ata siguruan publicitet të shpejtë kombëtar, por jo të tillë çfarë e dëshironin ata. Në vend se të stimulojë një diskutim të arsyeshëm të ankesave të tyre, djegia e librit shkaktoi dënime të rrepta. Ata u quajtën “barbarë”, “të paqytetëruar”, “fanatikë” dhe u krahasuan me nazistët. Pothuaj asnjë media nga e përmendi se vetëm para pak javësh deputetë të Partisë Laburiste kishin djegë në publik një kopje të rregullave të reja raciste në lidhje me imigrimin.

Protestat myslimanë në Britani filluan të tërheqin vëmendjen ndërkombëtare. Disa udhëheqës myslimanë në mënyrë të pamatur ndërkombëtarizuan çështjen duke kërkuar përkrahjen e kryetarëve të shteteve myslimane. Si përgjigje Ajatollah Khomeini shpalli dënim me vdekje kundër Rushdie-s. Fetvaja e Khomeinit bëri një kthesë në zhvillimin e vetëdijes së myslimanëve. Tolerantë dhe madje të ndruajtur deri atëherë, komuniteti mysliman në Angli befas shijoi ndjenjën e fuqisë. Kjo ndjenjë, e kombinuar me pasionin e ligë për hakmarrje pse kishin qenë të injoruar për një kohë të gjatë, krijoi një disponim agresiv te disa prej tyre. Ata që dinin më mirë nuk kishin kurajën për t’ua tërhequr vërejtjen vëllezërve të tyre në fe. Shtypi britanik prirej të rëndonte gjendjen. Duke dërguar korrespondentë për të intervistuar liderët myslimanë dhe të rinjtë dhe duke i hutuar ata me pyetje sugjeruese, krijoi një përshtypje të përgjithshme se të gjithë myslimanët vlonin e shkumëzonin nga shpirti gjakatar i hakmarrjes. Padashur, shtypi e bashkoi komunitetin mysliman, krijoi një ortodoksi të re dhe përkrahjen e fetvasë e bëri shenjë dalluese të identitetit dhe solidaritetit mysliman. Vetëm disa myslimanë që nuk e përkrahnin fetvanë e Khomeinit patën guxim apo mençuri për t’u shkëputur nga ajo, e të mos flasim për kundërshtimin e saj. Kërkesat e myslimanëve nuk u pritën shumë seriozisht. Pjesa më e madhe e shtypit liberal dhe konservativ ishte e ashpër apo armiqësore duke akuzuar myslimanët se po parapëlqejnë një shoqëri teokratike dhe Britanisë po i sjellin vetëm turp. Kundërshtimi i qëndrimit të myslimanëve ishte aq i egër saqë edhe disa liberalë (siç ishte një profesor katolik i Oxfordit) që guxuan ta kritikojnë Rushdien pse nuk kishte fyer ndjenjat e njerëzve duke fyer atë që ata e mbanin për më të dashurin, u bënë temë e kritikës së padrejtë.

Për sa u përket çështjeve që i kishin ngritur myslimanët ato pranuan shumë pak përgjigje. Vetëm thuhej se “parimet fundamentale” të shoqërisë britanike janë të panegociueshme, përfshirë këtu të drejtën e fjalës dhe shprehjes dhe tolerimin e mendimeve të ndryshme.

Pasi që pasionet e protestuesve myslimanë ishin ftohur, gjendja ndërroi paksa, dhe nxori debatet e vonuara përbrenda komunitetit mysliman dhe shoqërisë së gjerë. Disa shkrimtarë myslimanë pyetën se mos ja kishin tepruar duke e përkrahur fetvanë, si duhet të pajtohen me parimin liberal të lirisë së shprehjes dhe cilat ishin të drejtat dhe obligimet e tyre si imigrantë. Në përgjithësi u pranua se çështjet fetare meritojnë të diskutohen me ndjeshmëri më të madhe, se feja ka një rol të çmueshëm shoqëror, se ajo nuk duhet të rrënohet nga sulmet e marra dhe se armiqësia e përhapur për fenë duhet të rishqyrtohet. Duke iu falënderuar këtij debati të brendshëm që ndodhte edhe në shtyp edhe në takimet joformale, shoqëria britanike nisi të nxjerrë pikëpamje të ndryshme që nuk kishte ndodhë më parë. Individë nga dy komunitetet filluan të mendojnë për tjetrin, ngurtësia u zbut dhe gjuha e përbashkët nisi të shfaqej. Mendimet kritike të vetë Rushdit dhe pranimi i tij për një gabim në vepër pas një viti e lehtësuan procesin.

Logjika e diskursit politik

Një, çështjet e diskutueshme mund të zgjidhen relativisht lehtë ose së paku të ndalohen që të mos dalin nga kontrolli nëse identifikohen, izolohen dhe trajtohen në fazë të hershme. Edhe rasti i Rushdit me siguri se do të ishte zgjidhur në mënyrë paqësore në një fazë të hershme nëse kërkesat do të konsideroheshin kërkesat e arsyeshme të myslimanëve dhe nëse Rushdi që nga fillimi të kishte një qasje pajtuese, siç e kishte një vit më vonë.

Dy, grupet e përfshira në debate publike për çështje të rëndësishme në shoqërinë mulikultutore shpeshherë keqkuptojnë njëri-tjetrin, sepse secili priret të definojë çështjen sipas kuptimit të tyre që shpeshherë nuk janë të kuptueshme për të tjerët dhe sepse kuptimi i tyre për historinë, formimin kulturor dhe mënyrën e jetës së tjetrit është shumë i kufizuar. Shumica e autorëve britanikë, konservativë dhe liberalë, argumentonin se myslimanët po e kundërshtonin lirinë e shprehjes, ndërsa ata në të vërtetë vetëm pyetnin pse liria e shprehjes do të duhej të bënte shënime të pavërteta dhe thellë fyese për fenë. Këto dy grupe dinin pak për mendimin dhe jetën e njëri-tjetrit. Debati do të shkonte mirë sikur të dy palët do të ishin bikulturorë apo të bënin përpjekje të vërteta për të hyrë në mënyrën e të menduarit të palës tjetër.

Tre, ndonëse dialogu është mënyra e vetme morale për zgjidhjen e çështjeve të diskutueshme, ai nuk është gjithherë i pranishëm, madje edhe në shoqëritë më demokratike. Secila shoqëri priret të marrë për të zakonshme disa gjëra ose qëllimisht t’i mbajë larg opinionit shpërthyes publik.

Katër, debati politik jo rëndom është në mes të barabartëve. Kjo veçanërisht është e pranishme në shoqëritë multikulturore, siç janë emigrantët e rinj dhe ata që një kohë të gjatë kanë qenë të heshtur, në të cilën disa grupe vuajnë nga situatat e pafavorshme. Si rezultat, pakica e frustruar ose tërhiqet në një gjendje thellë të zymtë ose i kthehet dhunës për të tërhequr vëmendjen e publikut. Një mënyrë për të shmangur një situatë të këtillë është forumi publik ku do të diskutoheshin çështjet e rëndësishme nga ana e përfaqësuesve të secilit grup.

Pesë, diskutimi politik nuk është i qetë dhe i arsyeshëm sikurse diskutimi akademik; në të vërtetë edhe ai akademik asnjëherë nuk është tërësisht i udhëhequr vetëm nga “pesha” e argumenteve.

Më në fund, rasti i Rushdit tregoi se si traditat politike dhe ndërtimi kushtetues i një vendi formojnë natyrën, përmbajtjen dhe stilin e diskutimit politik. Diskutimi politik, pra, varet nga konteksti dhe kultura, dhe kurrë nuk është plotësisht i bazuar vetëm në argumente dhe asnjë model i vetëm nuk është i përshtatshëm për të gjitha shoqëritë.

Liria e shprehjes

Çështja e dytë e rëndësishme e ngritur nga rasti i Rushdit ka të bëjë me natyrën, bazën dhe kufizimet e lirisë së shprehjes. Argumentohet se liria e shprehjes duhet të jetë sa më e përputhshme me kërkesat e rregullit dhe qetësisë publike. Ruzhdi thoshte se ai është i lirë të fyejë të tjerët dhe të satirizojë besimet e tyre të thella, por ai nuk shpjegon pse ata duhet ta pranojnë këtë. E drejta e tij për t’u shprehur imponon një detyrë për ata që të përmbahen nga pengimi i tij edhe kur të fyhen besimet e tyre të thella nga pohimet e tij.

Asnjë vepër letrare nuk mund të jetë e lirë nga përgjegjësia morale e shoqërore dhe normat e mirësjelljes. Pse dhe si është në interes të të gjithëve të lejohet maksimumi i mundshëm i lirisë së shprehjes.

Gjithashtu duhet të bëjmë dallim në mes formave të ndryshme të të folurit dhe ta dimë se jo të gjitha meritojnë mbrojtje të njëjtë.

Liria e shprehjes nuk është vlera e vetme dhe më e madhja. Ajo duhet të balancohet me vlerat e tjera siç janë shmangia nga lëndimi i panevojshëm, harmonia shoqërore, kultura njerëzore, mbrojtja e të dobëtit dhe vetërespekti e dinjiteti i individëve dhe grupeve. Asnjë vlerë nuk ngadhënjen mbi të tjerat, dhe rëndësia e tyre relative mund të gjykohet vetëm në dritë të kontekstit shoqëror dhe kulturor dhe konsekuencave të ngjashme. Nuk ka një formulë të ngurtë se si të pajtohen këto vlera; varet nga historia, traditat, rrethanat politike dhe nga faktorë të tjerë në shoqëri. Pasi liria e shprehjes është vlerë e rëndësishme dhe pasi që nuk mund t’i besohet qeverisë ta rregullojë atë, skajet e saja më së miri mund të definohen nga kolegjet redaksionale, shoqatat e botuesve, mosmiratimi publik etj. Prandaj nuk është e rastit pse India më parë kishte kundërshtuar botimin e Vargjeve Satanike dhe tani gazetat britanike kundërshtojnë botimin e karikaturave.

Në dritë të diskutimit tonë myslimanët kanë pasur të drejtë të protestojnë kundër librit. Protestat e tyre kanë pasur katër qëllime legjitime: të shprehin mosmiratimin e tij, të shtyjnë shkrimtarët e ardhshëm që të jenë më të ndjeshëm dhe të kufizuar kur të shkruajnë, të vënë pyetje të rëndësishme në agjendën politike dhe të bindin shoqërinë britanike për të shqyrtuar sërish pikëpamjet e saj për natyrën dhe kufijtë e lirisë së shprehjes. Myslimanët kanë pasur të drejtë të bëjnë gjithçka të nevojshme për të arritur këto objektiva, përfshirë edhe demonstrata të mëdha, presionin ekonomik dhe ndoshta djegien e librit. Por ajo që ka kaluar kufijtë e këtyre formave ishte e pajustifikuar dhe jo e mençur.

Gjithashtu duhet të rishqyrtohen standardet e pikëpamjeve shekullariste për vendin e fesë në jetën politike. Por edhe nga fetarët duhet të kërkohet që të pranojnë detyrimet e shoqërisë demokratike.

 

Marrë nga: Parekh, Bhikhu (2000) Rethinking Multiculturalism: Cultural Diversity and Political Theory. (Harvard UP)

* Profesor në London School of Economics dhe University of Wesminster në Londër dhe autor i një numër monografish në fushë të teorisë politike.

Posted in Ligj dhe të drejta. Tagged with , , , , .

By admin
22.08.2009

No comments

Demokratizimi në Kosovë: i mundshëm apo i mundimshëm?

Bekim BALIQI, Dr.Mag.*

 

Nuk besoj që ka ndonjë vend në botë i cili ka aq shumë parti demokratike, së paku sa i përket emërtimit të tyre nominal,  për numrin e banorëve sesa Kosova. Por realiteti politik këtu demonstron një nivel jo të kënaqshëm demokratik, si në tërë sistemin politik ashtu edhe brenda vet subjekteve politike. Arsyet për këtë deficit demokratik janë të shumta dhe te ndryshme, prej mungesës së një tradite më të gjerë institucionale, edukimit politik, liderizmit, nepotizmit e deri te tek një pamundësi e emancipimit te udhëheqësve partiak për një mendësi më kritike dhe paaftësi për konkurrence të shëndosh profesionale e intelektuale brenda vet partive politike.

 

Dikush, mund të pohoj se Kosova ka nevojë për një profilizim të spektrit politik. Bile se kjo do ti kontribuoj demokratizimit të vendit. Por, në fakt skenës tonë politike nuk i duhet aq shumë një dikotomi e majtë dhe e djathtë pa ndonjë dallim substancial e konceptual, sa i duhet një dinamizëm dhe konkurrencë idesh, vlerash, vizionesh e konceptesh politike, ndërmjet, t’i quajmë, forcave politike progresive dhe atyre konservatore. Bile as kjo nuk do te sjell asgjë nëse është vetëm retorikë e thatë paraelektorale, pa qenë e dukshme dhe e prekshme si një stil i qeverisjes ndryshe, si një kulturë  e re politike. Përndryshe, politika ndryshe nënkupton të qenët me afër qytetarit dhe në shërbim të  qytetarit, edhe atë larg kamerave televizive. Reformat shumë shpesh të  proklamuara, nuk bëhen dot pa bërë asnjë zëvendësim të aktorëve të konsumuar politik, si dhe pa e ndërruar qasjen ndaj çështjeve jetike për shoqërinë. Në fakt, para se të reformohen vërtetë partitë politike me këtë (re)formë ambivalente, ato duhet fillimisht të transformohen, respektivisht të demokratizohen. “Reformimi” i institucioneve në Kosovë  është një histori që nuk i duket fundi në horizont. Rastet si i Arsimit të Lartë, Gjyqësorit, Shëndetësisë, Administrimit etj., ku termi reformë  nuk mungon asnjëherë nga fjalori politik, por që në esencë me zhvillime dhe avancime në praktike nuk po rezultojnë aspak të suksesshme, flet më mirë se çdo gjë tjetër se jo kompetenca dhe mbyllja hermetike qon në dështim të pashmangshëm.

 

Qytetarit të Kosovës, sot dhe nesër në zgjedhje, pak e hiç do ti sjell dobi kahja formale ideologjike, vetemërtimi dhe shpërndarja ceremoniale e librezave partiake, por më shumë do ti interesoj platforma politike- oferta, me te cilën jeta e tij do të mund të përmirësohej dukshëm. Në trendët politike kudo në botë, dikotomia e majtë dhe e djathtë si dhe anëtarësia e përjetshme është dukuri e tejkaluar. Madje në literaturën shkencore kjo ndarje klasike e spektrit brenda sistemeve politike, ka kohë që  trajtohet si një ikonë e së  kaluarës dhe çështje që në shekullin tonë nuk përkon më me realitetin. Paramendoni kancelaren gjermane Angela Merkel duke brohoritur për qëndrimet e saja djathtiste, apo kryeministrin e dikurshëm britanik Tony Blair duke vrapuar pas votës së majtë! Në fund të fundit, me çka në të vërtetë do të dallonin politikat e djathtistëve apo të majtistëve në Kosovë?

 

Të  ballafaquar me probleme të rënda ekonomike, sociale dhe politike, tentativat për orientime sipërfaqësore ideologjike, pa ofruar rrugëdalje të mirëfilltë nga kjo krizë e thellë, mund të konsiderohen si tallje me demokracinë. Ajo me çka duhet pasuruar skenën politike këtu, janë para së gjithash përgjigjet konkrete për uljen e papunësisë, planet e zhvillimit ekonomik, urbanistik si dhe strategjitë e zgjidhjeve të problemeve të shumta që preokupojnë popullin. Përndryshe, nëse vazhdohet me inskenime mediatike, demagogji folkloristike dhe me avazin e deritashëm, votuesi i arsyeshëm më parë do të ikë nga kutia e votimit se të ndahet në “ekipin” e majtë apo të djathtë. Kurse bojkoti i zgjedhjeve është përherë një apel për demokracinë, një revoltë që aspak nuk i kontribuon demokracisë. Prandaj iu mbetet subjekteve politike që të reflektojnë mirë se me kë, si dhe me çka do të meritojnë përkrahjen e elektoratit dhe votëbesimin e ardhshëm. Sa më herët që të nxirret ky mësim, aq më mirë  do të  jetë  edhe për Kosovën edhe për demokratizimin e mëtutjeshëm. Ky është imperativ i kohës dhe domosdoshmëri që kërkon shoqëria jonë, ngase ky proces ndoshta është i mundimshëm, por gjithsesi i mundshëm.

 

*Autori është pedagog në Universitetin e Prishtinës.

 

Posted in Demokracia. Tagged with , , , , , .

By admin
11.08.2009

No comments

Konfuzioni politik kosovar është vizë për n`geto!

Bardhyl METAJ

Ata që e quajnë Europën “Kurvë” – presin deri sa e njëjta, të bëhet zonjë! Tjerët, që e konsiderojnë një Zonjë dinjitoze, presin, deri sa të bëhet kurvë! Kush me ja nisë me ndërtimin e binarëve Prishtinë Bruksel?

Asnjë gdhendël s`ja ka heq kush atij cungu (t`integrimit në BE), ndërkohë që flasin të gjithë bashkë, se çfarë skulpture e bukur dhe e madhërishme ka me dalë n`fund! Impotentët politik, Lider-balat, që gjenerojnë t`mira materiale e mirëqenie vetëm për kotillë (taraf) të vetën, si dhe Profiterët, qofshin t`luftës apo të paqes - si duan askund n`botë. Në BE - i burgosin…!

Ndërkohë, ne i qerasim me vota…!?

 

Reagimet Kosovare rreth çështjes së liberalizimit të vizave, shumica, qofshin ato të medias apo të „ekspertëve“ dhe opinionistëve të shumtë, këshilltarëve politik, por edhe të Lidershipit qeveritar, dhe për më keq, nga cilado provinciencë mendësie a përgjegjësie, më kujtojnë atë gjendjen shpirtërore t`kosovarëve, kur në Prishtinë ra “bomba” e quajtur - 6 Pikat e Ban Ki Munit!

Të dyja “ngjarjet” bashkë ndërkaq, 6 pikat e Ban Ki Munit dhe kjo me Vizat e BE-së, janë identike me atë situatën tragjikomike kur Organizata për Mirëmbajtjen e Rrugëve si dhe Ngrohtorja e Qytetit, pasi bora e acari i Dhjetorit mbyllte rrugët e Prishtinës shpjegonin se „u nxumë n`befasi“!
Natyrisht se i befasuari n`panikë, shpërndanë grushte dhe shpërndanë ofendime…dhe fajet i hedh tutje, majtas e djathtas, veri e jug !

Si mos me i hedh tutje fajet ?

A bënë pash Zotën me ra borë n`Dhjetor?

**

1.

Unë, natyrisht se ndajë me të gjithë qytetarët e Kosovës, zhgënjimin e madh. Dhe ndjehem i ofenduar. Dhe ndjehem edhe i persekutuar! Besa edhe mallkojë!

Por para se të mallkojë, s`kam si të mos ndalem e mendojë pak, se kënd duhet mallkuar…

E dijë gjithashtu, se vendimi s`ishte i menduar mirë nga BE, i komunikuar – ishte edhe më keq, jam koshient edhe se s`janë marrë sa e si duhet parasysh t`gjitha specifikat, se s`ishte vendim i ekuilibruar etj!

Por megjithatë, fajtori është i ulur këmbëkryq n`Kosovë, e jo në Bruksel! Vendimeve duhet paraprirë, që të mos ngjajnë t`gabueshme, t`pa ekuilibruara, apo edhe t`rrezikshme për vendin, regjionin e stabilitetin…! Na “ngjau” prap si me 6 pikat e Ban Ki Munit! Prapë, sipas ndokujt, “ra Ramazani n`Bajram”!?

Më e drejt se pyetja, çfarë s`kemi bërë, që “ngjau çfarë ngjau” më duket pyetja e hapur të gjithëve, çfarë kemi bërë që të mos ngjante kështu!

Pyetja nuk është vetëm për “elitën politike”.

Unë po them, s`është bërë asgjë! Apo ajo që është bërë eventualisht, është bërë sa për sy e faqe….!

Asnjë gdhend s`ja ka heq kush atij cungu, ndërkohë që flasin të gjithë bashkë, se çfarë skulpture e bukur dhe e madhërishme ka me dalë n`fund!

Do të isha më i lumturi, sikur të na demantonte sado pak në këto shpalime, zyra e Kryeminstrit Thaçi, Presidentit Sejdiu apo ndonjë kalemxhi pranë tyre, i partive n`pushtet (PDK-LDK).

Biles unë për vete, mjaftohem edhe me një planprogram bashkëkohor të ndonjë opozitari, merakli i shpalimit të planeve konkrete, ama konkrete, të partisë së tij.

Por në ndërkohë n`Kosovë, të gjithë kanë zanë me shajtë gjithqysh – me i shajtë ata atje, përtej kufijve t`Kosovës…!

2.

Është e gabuar qasja n`analizë, dhe është më shumë se vetëm destruktive, kur meqë kemi mbet jashtë, bashkë me Shqipërinë e Bosnjën, ti m`veshet vendimit për liberalizimin e vizave fobi e BE-së ndaj islamit e shteteve me shumicë myslimane!

BE, në gjirin e saj ka disa herë më shumë milion qytetarë myslimanë, se të tria këto shtetet bashkërisht! Pra nuk ka BE problem me qytetar me përkatësi fetare myslimane në gjirin e saj! Për më tepër, BE e Brukseli, jo vetëm heqjen e Vizave Shengen, por edhe integrimin e tërësishëm si shtete, të Shqipërisë, Kosovës dhe Bosnjës, se ka vënë asnjëherë n`pyetje, dhe s`ka shpërfaq asnjë dilemë. Por t`përmbyllim bashkë çështjen rreth raportit BE-Islami.

Nuk ka asnjë vërejtje të shteteve Arabe dhe me shumicë Islame, apo të Konferencës Islamike ta zamë, për diskriminim të tyre n`Bllok nga BE-ja! Por, shtete diktatoriale, t`korruptuara dhe jo-demokratike, qofshin ato Islame apo Katolike, ndëshkohen njëjtë nga BE, gjithherë ashpër!

3.

Është po aq e gabuar qasja n`analizë dhe është më shumë se vetëm destruktive, kur BE-së i m`veshet anti shqiptarizëm. Veç faktit se është gënjeshtër e kulluar, është tutje edhe ofenduese, depresive dhe shumë de-mobilizuese për shoqërinë Kosovare! Dhe përfundimisht - është dhe amnistuese për Qeverinë!? Por për këtë amnisti, do të ndalem në fund të shkrimit. Te akuzat ndaj BE-së, se qenka kundër shqiptarëve, që t`jetë më e besueshme n`Kosovë, po hidhet një karrem tjetër manipulues e emocional: pse ju dha Serbisë, e jo edhe neve apo t`paktën Shqipërisë ky privilegj. Përmenden në të njëjtën frymë, të gjitha krimet e Milosheviqit, qeverive e ushtrive serbe, viktimat e Vukovarit, Srebrenicës, t`Reçakut e gjenocidi n`Kosovë etj! Tjetri, reciton Fishtën. Ata më të sertit, i kthehen edhe Konferencave të Berlinit e Versajës! Marrin poza patriotike dhe thonë: “e kemi ditë, Europa është Kurvë, ka qenë dhe është pro serbe!” etj.

Serbia ndërkaq, deri kohë më parë, shkaku i njohjes së Kosovës edhe nga miket e saj tradicionale si Franca e Anglia, akuzonte BE-në, si anti-serbe! Por aktualisht, Serbia, e udhëhequr nga një dorë politikanësh pragmatist, se ka ndalë asnjëherë punën, në eliminimin e të gjitha barrierave të parashtruara për nënshkrim të MSA-së, dhe edhe për heqjen e Vizave.

Ajo çfarë thonë ndërkaq, e s`bëjnë gjë ndërkohë, këta predikues shqiptarë të “Europës Kurvë” me shpalimet e tyre idioteske për Europën anti-shqiptare, s`është gjë tjetër veçse një refleks i një mendësie primitive, që si-motër binjake, ka mendësie e Serbisë së Milosheviqit dhe Kushtunicës! Ka simotër mendësie, Serbin e grushtuar deri në nokdaun nga BE-ja, Serbinë e cila kërkonte deri vonë, që BE-ja të jetë anti-shqiptare e anti Kosovare, dhe e alarmonte me patetizëm Europën e botën, për fundamentalizmin e supozuar islam të Kosovarëve!

Përfundimet e rezultatet e asaj politike serbe i dimë! Edhe përfitimet tona, janë të njohura.

Europa apo BE, s`ishte as atëherë kur Bombardonte Beogradin e çlironte Kosovën, sikur që s`është as sot - anti-serbe! Dhe s`ishte atëherë, sikur nuk është as sot, pro shqiptare apo anti-shqiptare.

Dhe kjo, vlen edhe për SHBA-të.

Kush mendon tu ngarkojë këtyre konstrukteve të politikës globale (SHBA, BE), misione të tilla anti…, do të humb solidaritetin, miqësinë por edhe mirëkuptimin e tyre.

Ne mundemi, si kukuvajka të qajmë Konferencat e Berlinit e Versajës, por protagonistët dhe kreatorët e tyre n`Evropë, bashkë me mendësinë e asaj kohe, kanë vdekur ka herë! S`kemi me kend ti debatojmë! Njëjtë edhe Serbisë së sotme, i kanë vdek miqësitë e solidaritetit “per se”, si dikur nga Anglia e Franca!

Që të jem gjithëpërfshirës, dhe ta inkorporoj e shënjoj edhe pozitiven, duhet të theksoj se ishte inkurajuese, përgjegjësia politike që po promovon kryeministri shqiptar Sali Berisha, kur për Deutsche Welle e pranoi me shumë kulturë, siç bëjnë edhe kolegët e tij perëndimorë n`raste të ngjashme dështimesh: “se shqiptarët janë të vetmit fajtorë që nuk janë përfshirë në procesin e liberalizimit të vizave”.

4.

BE, ka problem në atë që shkurt po e quaj “jo-kompatibilitetin”, në marrëdhënie me shtetin e Qeverinë tonë!

Me mungesën e seriozitetit (më e rëndësishmja), por edhe mungesën e përkushtimit, kreativitetit dhe të qasjes proaktive të Lidershipit kosovarë! Nuk shohin, ashtu si edhe ne, përkushtimin e tyre për drejtësi sociale e shtet ligjorë, për shoqëri mundësish të barabarta për të gjithë. E kundërta, të stepur vëzhgojnë, e kanë filluar edhe të dënojnë, korrupsionin e etabluar, ku mafia bënë ligjin! Ku padrejtësitë e të gjitha llojeve, kanë gjet folenë.

Dhe përfundimisht, BE-ja dhe përfaqësuesit e saj, sikur edhe diplomatë të shteteve t`BE-së veç a veç, kanë problem të madh me krimin e organizuar dhe me pasurimin frapant të lidershipit tonë!
Shtetet e BE-së, nga përfaqësitë e tyre në Kosovë, nga raportet interne të Eulexit, nga mediat e tyre, por edhe shërbimet inteligjente, kanë të gjitha informatat mbi jetën Mondane të lidershipit Kosovar! Kanë edhe detajet e kësaj jete Mondane të secilit Lider Kosovarë! Dhe logjikisht, se këta politikbërës dhe diplomat, nuk u rekomandojnë as qeverive të veta por su garantojnë as investitorëve Europian, me ardh këndej!

Mos të harrojë askush, se protagonistët e “Elitës politike Kosovare”, pozitë e opozitë – njihen nga udhëheqësit e BE-së që nga koha kur këta tonët, ishin po aq të pasur apo varfër sa edhe qytetari i rëndomtë kosovar, dhe kur ishin apo shpërfaqeshin, si misionarë fisnik të një lëvizjeje për çlirim. Sot ndërkaq, kur i takojnë të njëjtit, kur marrin raporte, lexojnë e shohin – bëjnë thjesht seri! Çuditen! Këta tonët jetojnë e hapareshen, ti thua se janë nipër e djem të pronarëve të fabrikave n`Evropë?

Dipomatët Europian tani edhe zëshëm, mallkojnë moralin e përfaqësuesve tonë dhe natyrisht - pakësojnë solidaritetin financiar e besa edhe atë politik!

5.

Është Shteti ynë, Qeveria jonë, ata, që ndërmjetësojnë në marrëdhëniet tona karshi BE-së si shtet, por edhe për ne individualisht, si qytetar!

Pak ndihmojnë këtu, emisionet, Kolumnet e shkrimet e shkëlqyeshme të Mentor Shalës, ato brilante të Halil Matoshit, Adriatik Kelmendit dhe Avni Rudakut rreth kësaj teme! E imja ndihmon edhe më pak. Këto janë muhabete publike mes nesh.

BE-ja ka kërkesa ndaj tij – ndaj shtetit tonë! Biles, shih mrekullinë, fati i madh, BE-ja ka të njëjtat kërkesa ndaj shtetit tonë, pothuaj identike, me ato që kemi edhe ne, si qytetar t`Kosovës karshi Qeverisë dhe shtetit tonë!

Kosova n`Europë! Një ditë e më parë!

Kërkesat tonat si qytetarë, njëjtë sikur edhe ato të BE-së – karshi Qeverisë sonë - sado që duken t`vështira n`shikim të parë, janë në fakt shumë modeste, t`thjeshta, logjike, e pse të mos e themi, janë edhe shumë fisnike!

Por ja që janë ende vetëm kërkesë, e nuk janë prioritet programorë, as i yni si qytetarë dhe shoqëri civile, e aq më pak i Qeverisë e partive tona!

Kaq ndërkaq dinë edhe një fëmijë: se pa u nisë, s` arrin n`shkollë, as te daja e as te gjyshja, e lere më n`Bruksel
Konsens politik kemi - po, duam të hymë n`Europë!

Por ne, duam një Europë tjetër! Ne s`duam ti ngjajmë asaj, por ajo të na ngjajë neve. E duam një Europë siç jemi vet. T`korruptuar politikisht – të na pranojë n`BE me t`njohshëm e me hatër.

Të na pranoj, se na ka borxh nga koha e Versajës (e kundërta e t`cilës është BE-ja sotme!)!

Ne duam një Europë - anti-serbe! Nejse, që të jemi të sinqertë, jo vetëm anti-serbe, por e duam edhe kundër do tjerëve që kemi për rreth, këtij e atij…!

Duam t`pamundurën!

Disa nga ne, e quajnë Europën “Kurvë” – dhe e bojkotojnë, deri atëherë, sa “Kurva” të bëhet zonjë! Shanset, e dimë paraprakisht, janë: 1-ë në 100 vjet!

Tjerët, e konsiderojnë Europën një Zonjë t`rëndë e shumë dinjitoze, andaj presin deri sa të bëhet “Kurvë”, e të na l`shoje e marrë n`gji pa rend…! Shanset, 1 në 100 vjet!

Europa ndërkohë - as s`është “Kurvë” e as “Zonjë tekanjoze” por - një Bashkësi e bashkim Shtetesh, me ekonomi e politikë t`përbashkët, me afërsisht 500 milion banorë! Historish, etnish, kulturash e emocionesh nga më të ndryshmet - por që bashkërisht gjenerojnë aktualisht, një të tretën e të gjithë prodhimit botëror (GWP) dhe kanë Bruto prodhimin vendor ( BPV apo GDP ) më të madhin në botë.

Kanë dhe ndajnë tregun e përbashkët liberal të punës, të kapitalit e dijës, ligjësisë e sigurisë. Është bashkësia e shteteve e popujve, kulturave e vlerave, ku më së drejti është ndarë e shpërndahet pasuria e gjeneruar nacionale apo e dhanë nga Zoti!.

6.

Konfuzioni mendorë e politik Kosovar, është Vizë e sigurt, por për n`Geto! BE-ja, siç e thash më lartë, ka të njëjtat kërkesa ndaj shtetit tonë, pothuaj identike, me ato që kemi edhe ne si qytetar t`Kosovës - karshi Qeverisë dhe shtetit tonë!

Demokracia, ndërkaq, është sistem e formë organizimi shtetërorë, që bazohet në mosbesim dhe mos-kontroll permanent t`pushtetarëve…!

Impotentët politik, Lider-balat që gjenerojnë t`mira materiale e mirëqenie vetëm për kotillë (taraf) të vetin si dhe Profiterët, qofshin t`luftës apo të paqes, si duan askund. Në BE, edhe i burgosin…!

Ndërkohë, ne i qerasim me vota…!?

Edhe unë si Ti, i dashur lexues i durueshëm i këtyre reshteve, ndajë me ty dhe me të gjithë qytetarët e Kosovës, zhgënjimin e madh.

Dhe ndjehem i ofenduar. Dhe ndjehem i persekutuar! I privuar drejtësie e mundësish…! Besa kam nis edhe t`mallkojë!

Por në fakt, koha është që të gjithë ne, të ndërrojmë veten…

Posted in Integrime. Tagged with .

By admin
09.08.2009

No comments

Politika e keqe, e mirë

Asdren GASHI

 

Kalimi nga një shoqëri e mbyllur, ku mungesa ishte ngushëllim për të gjithë, në një shoqëri ku bollëku është i paarritshëm për shumicën, i bën individët të luftojnë jo për vlera postmoderne, se për to nuk bëhet fjalë, por për vlera materiale duke shkelur shpesh vlerat njerëzore.

 

Shoqëritë, të cilat në fund të vitëve ’80 e filluan tranzicionin, e dinë më së miri se çfarë është politika. Tranzicioni nga një shoqëri e mbyllur, të cilën Gashpar Miklosh Tomash, një përjetues nga afër i tranzicionit, e quan një shoqëri kazermë, konformizmi, planifikimit të përpiktë dhe ku kishte kohezion, rregull dhe disiplinë më tepër se sa ishte e nevojshme. Në një shoqëri të cilën Karl Poper do ta quajë shoqëri e hapur ku mbizotërojnë vlerat e lirisë dhe të barazisë. Proqesi i tranzicionit është koha në të cilën ndërrojnë vlerat shoqërore. Ky ndryshim për shumë vende është i vështirë për të mos thënë i pamundur dhe pambarim. Periudha e tranzicionit është një periudhë dilemash të mëdha. Edhe politika e tranzicionit është në dilemë dhe e dyfishtë. Nëse do t’i personifikonim do të kishim politikën e Karl Shmit dhe politikën e Hana Arendit. Politika Shmindit, është mbizotëruesja e kësaj periudhe, politika e cila operon me teorinë e mikut dhe armikut. Kjo politikë nuk ka një të mesme, ose je mik ose je armik. Nëse je armik do të luftohesh deri në fund me të gjitha mjetet e mundshme. Përkundrazi, politika e Hana Arendt është më e “moralshme”. Arendt nuk e mendon politikën si luftë në mes së mirës dhe së keqes, por si një veprim. Politika Arendtiane është politika e veprimit dhe esenca e politikës për të është liria. Liria për të pas një fillim të ri. Kjo dilemë mes politikës së Shmit dhe politikës së Arendit, apo mes politikës së mirë dhe politikës së keqe, është një dilemë qenësore për këto shoqëri të cilat e përjetojnë tranzicionin. Në këto shoqëri vlerat humbin esencën e tyre. Vlerat të cilat deri ishin qenësore, tashmë janë të dorës së dytë dhe ato, të cilat deri dje nuk kishin rëndësi, dalin në pah. Nëse do të flasim për vlerat e kësaj periudhe, edhe pse ato tashmë kanë ndyshuar, nuk bëhet fjalë ende për vlera “postmoderne”, për të cilat flet Ronald Ingelhard. Përkundrazi, vlerat materiale tashmë kanë karakter më të theksuar. Vlerat materiale për Ingelhardin, janë vlerat e ashtuquajtura themelore si: ekonomia stabile e rritja e saj, siguria e vendit të punës, ruajtja e rendit politik, lufta kundër krimit e kundër ngritjes së çmimeve etj. Me vlerat postmoderne, Ingelhardi kupton orientimin kah vlerat sociale, shpirtërore e intelektuale si shprehja e lirë e mendimit, vlerësimi i ideve më shumë se i parave, qytete të bukura, shoqëri njerëzore etj. Shoqëritë në tranzicion janë shoqëri të cilat nuk kanë arritur ende të sigurojnë këto vlera materiale të domosdoshme për ekzistencë që të kalohet në vlera postmoderne. Kjo është edhe një arsye pse këto shoqëri janë të prirura drejt politikës së Shmidit, sepse kjo politikë u jep mundësi që të operojnë me paradigmat e egra të miqësisë dhe të armiqësisë në kundërshtim më politikën e Arendit, e cila promovon më shumë vlerat postmoderne të tilla si liria e drejtësia.

 

Shoqëritë e tranzicionit janë përballur në shumicën e rasteve me një tranzicion të dyfishtë. Përveç kalimit nga një shoqëri e mbyllur në një shoqëri të hapur, ato përballen edhe me kalimin nga një shoqëri konfliktuoze e luftës, në një shoqëri paqësore. Tranzicioni i këtyre vendeve është shumë më i zgjatur dhe shumë më i egër. Këto shoqëri, në të cilat ndryshimi i vlerave, gjithmonë i vlerave materiale, i ka vënë në pozitë të pangopësisë shoqërore. Tranzicioni i ka bërë shoqëritë që të jenë shumë shpesh të pandjeshme ndaj nivelit të lartë të kriminalitetit, dhunës shoqërore, deformimeve të tjera sociale. Në ditët e sotme nuk janë të pakta ato shoqëri, të cilat kanë përkrahur dhe aprovuar edhe deformime kulturore e gjuhësore pa e kuptuar as vetë pse? Kjo ka ndodhur sepse shoqëritë e tranzicionit përballen me problemin e “urisë”. Egziston një “uri” e papërballueshme në të gjitha sferat jetësore. Kalimi nga një shoqëri e mbyllur ku mungesa ishtë ngushëllim për të gjithë në një shoqëri ku bollëku është i paarritshëm për shumicën i bën individët të luftojnë jo për vlera postmoderne se për to nuk bëhet fjalë por për vlera materiale duke shkelur shpesh vlerat njerëzore. Dilema në mes të politikës së keqe dhe politikës së mirë do të zgjidhet me zgjidhjen e dilemës së vleravë moderne dhe postmoderne. Politika do të bëhet e mirë atëherë kur do të flasim për vlera të tilla postmoderne të cilat, sipas Ingelhardit, theksojnë shprehjen e vetës në vend të nënshtrimit ndaj autoritetit, u japin përparësi çështjeve kulturore edhe kur këto bien në kundërshtim me maksimalizmin e rritjes ekonomike, e i shohin gjërat egzotike e shumëllojshmërinë kulturore si stimuluese e nxitëse dhe jo kërcenuese. Kjo periudhë duket të jetë e largët për shoqëritë në tranzicion. Për shoqëritë të cilat në vend të shprehjes së vetës preferojnë nënshtrimin ndaj autoritetit. Rastet të tilla ka shumë e janë të dukshme. Këto shoqëri, të cilat në vend të përparësisë për çështjet kulturore u japin përparësi atyre gjërave të cilat nuk kanë asnjë rëndësi. Shoqëri, të cilat diversitetin kulturor nuk e kuptojnë si nxitje por si kërcënim, kërcënim serioz për qenien e tyre. Shumë vonë do të kenë një politikë të mirë, “morale”, dhe shumë vonë do të fillojnë të mendojnë për vlerat postmoderne. Jo pse nuk i duan këto vlera por janë shumë të zëna me kuptimin e modernitetit dhe konfliktit të vlerave.

Posted in Politika dhe pushteti.

By admin
08.08.2009

No comments